لامپ بی شک یکی از بهترین اختراعات بشر بوده است که باعث بالا رفتن امنیت در شب شده و انجام بسیاری از فعالیت ها را در شب ممکن کرده است. اما هر چیز مفیدی اگر بیش از حد مورد استفاده قرار بگیرد باعث ایجاد تاثیرات منفی بر روی محیط خواهد شد. آلودگی نوری یا همان استفاده بیش از حد از نور در محیط و فضاهای بیرونی نیز، باعث ایجاد تاثیرات مخرب بر سلامت انسان، سلامت حیات وحش و نحوه رفتار آن ها شده است.


مسئله آلودگی نوری مسئله ای جهانی است. امروزه بیش از 80 درصد مردم دور دنیا از دیدن آسمان شب به دلیل وجود نورهای مصنوعی درخشان محرومند. برای روشن تر شدن اهمیت این مسئله بهتر است تاثیرات آلودگی نوری را بر انسان و محیط زیست را مورد بررسی قرار دهیم.
 

 آلودگی نوری و انسان


همانطور که همه می دانیم طلوع خورشید همیشه به مثابه شروع کار و فعالیت برای انسان بوده و غروب آن به معنای اتمام فعالیت‌ها و شروع ساعات استراحت است. این مسئله به دلیل تولید هورمون ملاتونین در بدن است.هورمون ملاتونین در بدن باعث ایجاد احساس خواب‌آلودگی در بدن می شود. این هورمون با غروب خورشید و تاریک شدن هوا در بدن تولید شده و با طلوع خورشید و روشن شدن هوا تولید آن متوقف می شود. اما با ورود نورهای مصنوعی به زندگی انسان، این چرخه تا حد زیادی مختل شده است.


مقدار زیاد نور مصنوعی بخصوص نورهای سفید یا آبی نگ در شب باعث ایجاد اختلال در تولید هورمون ملاتونین شده و بی‌خوابی، سردرد، استرس، نگرانی و سایر مشکلات را در پی خواهد داشت. پژوهش‌های اخیر همچنین وجود رابطه‌ای بین کمبود ملاتونین در بدن و بروز سرطان را نشان می‌دهند.
 

آلودگی نوری و حیوانات


این تنها انسان ها نیستند که تحت تاثیر آلودگی نوری قرار می گیرند، حیوانات نیز از مضرات آلودگی نوری در امان نیستند. پژوهش‌ها  نشان می دهند که آلودگی نوری بر روی رفتار حیوانات مانند، عادات خواب و بیدار شدن و تشکیل زیستگاه تاثیر دارد.

به دلیل وجود آلودگی نوری، لاک پشت های دریای و پرندگانی که در طول مهاجرت  با نور ماه مسیریابی می کنند، دچار سردرگمی شده و مسیر خود را گم می کنند و در نهایت می میرند.

پژوهش هایی در آلمان نشان می دهند که صدای ترافیک و نور روشنایی های مصنوعی باعث شده پرندگانی که زیستگاهشان در شهرهای صنعتی است زودتر از پرندگانی که زیستگاهشان در محیط های طبیعی است بیدار شده و شروع به فعالیت کنند.

حتی حیوانات زیر در دریا نیز از تاثیرات روشنایی های مصنوعی درامان نیستند. در طی یک پژوهش برای سنجش واکنش حیوانات دریایی، پنل های نوری در سواحل ولز در زیر آب قرار گرفته است. در طی انجام این پژوهش کمتر حیوانی حاضر به لانه گزینی در نزدیکی پنل ها شده است. این به این معناست که نورهای مصنوعی در دریا همچون سکوهای نفتی و کشتی های در حال گذر بر روی اکوسیستم در زیر دریا تاثیرات مخربی دارند.
 

آلودگی نوری و پدیده درخشندگی آسمان


شاید برایتان پیش آمده باشد که در شب به آسمان نگاه کنید و فکر کنید که در کودکی ستارگان بیشتری در آسمان قابل مشاهده بودند اما اکنون تنها تعداد انگشت شماری را می توانید ببینید. این مسئله به دلیل استفاده بیش از حد از نور مصنوعی خصوصا نورهای آبی است که به آن پدیده درخشندگی آسمان گفته می شود. درخشندگی آسمان همان قرمزی آسمان شب است که تمام ساکنان شهرهای صنعتی با آن مواجهند. نورهای مصنوعی خصوصا نورها آبی رنگ به دلیل برد زیادی که دارند باعث روشن شدن آسمان شب در شهرهای صنعتی شده و دیدن ستارگان را برای ساکنین آن مشکل کرده اند.  این مسئله، نگرانی اخترشناسان به دلیل کاهش توانایی اجرام آسمانی در شب را به دنبال داشته است.
 
ستاره شمال - چراغ ریلی
 

راه کارهای کاهش آلودگی نوری


خوشبختانه کاهش آلودگی نوری برخلاف سایر آلودگی های زیست محیطی که کاهش و پیشگیری از آن ها گاه با صرف زمان و هزینه های گزاف همراه است، راه کارهای بسیار ساده و کم هزینه ای دارد و به سادگی قابل کنترل است. برای کاهش و کنترل آلودکی نوری می توان این موارد را در نظر گرفت:

- استفاده از منابع روشنایی با نور متمرکز

- عدم استفاده از نورهای آبی رنگ در شب

- استفاده از منابع نوری با دمای رنگ نور متمایل به زرد

- خاموش کردن چراغ‌های فضای بیرونی در صورت عدم استفاده از فضا

-استفاده از چراغ های حیاطی و پارکی که دارای لنز و یا فیلتر برای کاهش تابش های خیره کننده  نور

-استفاده از دیمرها، سنسورها و تایمرها در مکان های عمومی

-کشیدن پرده ها در شب برای جلوگیری از تابش نور به بیرون

-استفاده از منابع نوری با زاویه تابش رو به پایین

-عدم استفاده از چراغ های دفنی با زاویه تابش نور به بالا


لینک‌های مهم سایت ستاره شمال : چراغ ریلی ، چراغ آویز ، چراغ توکار 
منبع خبر : https://www.setarehshomal.com/
طراحی سایت : رسانه گستر © 2002 - 2022